Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna
w Sępólnie Krajeńskim

89-400 Sępólno Krajeńskie
ul. Kościuszki 28

tel. (52) 388-12-30
tel. (52) 388-12-32

tel./faks (52) 388-12-31

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna
w Sępólnie Krajeńskim

89-400 Sępólno Krajeńskie
ul. Kościuszki 28

tel. (52) 388-12-30
tel. (52) 388-12-32

tel./faks (52) 388-12-31

Archiwum aktualności

    Odra powraca

    Na terenie Polski, w okresie od 1 stycznia do 31 października 2018 r. odnotowano 144 przypadki zachorowań na odrę. W analogicznym okresie roku 2017 zgłoszono ich 58.

    Odra ma wysoki potencjał epidemicznego szerzenia się na osoby nieuodpornione, mające styczność z osoba chorą. Zachorowania o charakterze ognisk epidemicznych mogą wystąpić głównie wśród nieszczepionych społeczności lokalnych lub w zbiorowiskach dzieci i młodzieży, jeśli stopień uodpornienia populacji jest niewystarczający dla uzyskania tzw. odporności zbiorowiskowej, która powstaje gdy liczba osób uodpornionych osiąga co najmniej 95%. Stosowanie szczepień ochronnych ma zasadnicze znaczenie w zapobieganiu zachorowaniom na odrę. Ze względu na wysoką zaraźliwość choroby oraz jej przenoszenie się drogą powietrzną – szczepienie nie może być zastąpione jakimikolwiek innymi środkami ochrony.

    W okresie od stycznia do września 2018 roku w Europejskim regionie WHO odnotowano ponad 52 tys. przypadków odry, w 2017 roku było ich ponad 24 tysiące. Do dnia 5 października 2018 r. na terenie UE najwięcej przypadków zachorowań na odrę zarejestrowano w Rumunii (5 100 przypadków), Francji (2 702), Grecji (2 290), Włoszech (2 248). W krajach spoza UE najwięcej zachorowań odnotowuje: Ukraina –  w 2018 r. odnotowano ponad 32 tys. zachorowań, Rosja (1 953), Serbia (5 741). zachorowań. Zachorowania na odrę odnotowują: Belgia, Bułgaria, Finlandia, Niemcy, Węgry,  Szwecja, Luksemburg, Szwajcaria,  Dania, Czechy, Hiszpania, Litwa, Łotwa,  Holandia, Norwegia, Wielka Brytania, Polska i Izrael.

    Odra jest jedną z najbardziej zaraźliwych chorób wirusowych, wywoływaną przez paramyxowirusy. Człowiek jest jedynym rezerwuarem wirusa. Wirus ten przenosi się drogą kropelkową (kaszel, kichanie osoby chorej na osoby zdrowe) oraz przez bezpośrednią styczność z wydzieliną z nosa, gardła lub moczem osoby chorej. Wirus pozostaje aktywny i zakaźny w powietrzu lub na skażonych powierzchniach do 2 godzin Osoba zakażona jest zaraźliwa dla innych na około 4 dni przed wystąpieniem wysypki i innych objawów wskazujących na zakażenie oraz do 4 dni po jej wystąpieniu. Jeden chory może zarazić nawet do 20 wrażliwych osób.

    Pierwszym objawem odry jest najczęściej wysoka gorączka, która rozpoczyna się około 8-13 dni od zakażenia i trwa od 1 do 7 dni. We wstępnej fazie choroby, osoba chora może mieć objawy ostrego nieżytu górnych dróg oddechowych tj. katar, kaszel, zapalenie spojówek ze światłowstrętem i małe plamki po wewnętrznej stronie policzków oraz na języku. Po kilku dniach, na twarzy i karku pojawia się plamisto-grudkowa wysypka. Przez kolejne 3 dni, rozprzestrzenia się (zstępuje) ona z głowy na tułów, a następnie na ręce i nogi. Wysypka utrzymuje się przez 3 do 7 dni, potem ustępuje, pozostawiając brunatne przebarwienia i delikatne złuszczanie naskórka.
    Odra zwykle jest chorobą o łagodnym lub umiarkowanie ciężkim przebiegu. Szczególnie ciężki przebieg odry występuje zwykle u źle odżywionych małych dzieci, szczególnie tych z niedoborami witaminy A lub tych, których układ odpornościowy został osłabiony przez HIV/AIDS lub inną chorobę. Przyczyną zgonów są zwykle powikłania po odrze. Występują one najczęściej u dzieci poniżej 5 roku życia oraz u dorosłych w wieku powyżej 20 lat. Najcięższe powikłania po odrze to ślepota, zapalenie mózgu, ostra biegunka (prowadząca do odwodnienia), zapalenie uszu i ostre zapalenie układu oddechowego, w tym zapalenie płuc, które jest najczęstszą przyczyną śmierci w wyniku zakażenia wirusem odry. Zapalenie mózgu występuję u 1 na 1000 przypadków, zapalenie ucha środkowego u 5-15% przypadków, a zapalenie płuc u 5-10%. Wskaźnik śmiertelności może wahać się od 1-5%, ale może osiągać również 25% (m.in. w populacjach z dużym odsetkiem osób niedożywionych i słabym dostępem do opieki zdrowotnej). Rzadkim powikłaniem odry jest podostre stwardniające zapalenie mózgu (SSPE) którego objawy ujawniają się po kilku – kilkunastu latach od zachorowania na odrę, która to choroba ma śmiertelny przebieg. Osoby, które przechorowały odrę są przeciw niej uodpornione do końca życia.

    Szczepienie jest jedyną skuteczną metodą zapobiegającą zakażeniom, powikłaniom i zgonom powodowanym przez odrę. Szczepionka przeciwko odrze jest bezpieczna, skuteczna. 

    Szczepienie przeciw odrze obejmuje podanie dwóch dawek skojarzonej szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce w odstępie 4 tygodnie lub dłuższym. Dokumentacja o podaniu dwóch dawek szczepionki przeciw odrze jest wystarczającym dowodem uodpornienia.

    Obowiązkowe szczepienia przeciw odrze wprowadzono w Polsce w 1975 roku, przy użyciu pojedynczej dawki szczepionki przeciw odrze. Od 1991 roku wprowadzono drugą dawkę szczepionki początkowo podawaną w 8 roku życia. W 2004 roku wprowadzono szczepionkę przeciw odrze, śwince i różyczce podawaną w dwóch dawkach (w 13-15 m.ż. i 10 r.ż.).

    Uzupełnienie szczepień przeciw odrze w ramach szczepień zalecanych (odpłatnych) wskazane jest przede wszystkim osobom, które mają na co dzień kontakt z dziećmi np. w przedszkolu, szkole, pracownikom służby zdrowia oraz osobom podróżującym do krajów, gdzie są epidemie odry lub odnotowano niski stan zaszczepienia.

    W okresie przed zastosowaniem powszechnych szczepień przeciwko odrze, tj. przed 1975 rokiem, przechorowanie odry w populacji było zjawiskiem powszechnym. Zatem osoby po 50 roku życia z dużym prawdopodobieństwem przechorowały odrę. Przechorowanie odry daje trwałą odporność na całe życie.
    Jeśli nie wiesz lub nie pamiętasz, czy chorowałeś lub byłeś szczepiony, to powinieneś: 
    • zgłosić się do swojego lekarza,
    • zapytać lekarza o zasadność badania poziomu przeciwciał przeciwko odrze,
    • ewentualnie poddać się szczepieniu ochronnemu, po konsultacji z lekarzem.
    Osoby dorosłe zaszczepione jedną dawką szczepionki, w celu pełnego uodpornienia powinny przyjąć drugą, przypominającą dawkę szczepionki.

    Koszt szczepienia osoby powyżej 19 roku życia leży po stronie tej osoby.

    Szczepienia przeciwko odrze przeprowadza się szczepionką skojarzoną przeciwko odrze, śwince i różyczce. Wszystkie zarejestrowane w Polsce szczepionki przeciwko odrze, śwince i różyczce dopuszczone są do stosowania także u osób dorosłych. Schemat podania szczepionki wskazuje Charakterystyka Produktu Leczniczego (CHPL), zgodnie z którą zaleca się podanie 1 dawki szczepionki, jako szczepienia podstawowego oraz 2 dawki szczepionki, najlepiej w ciągu 3 miesięcy od podania 1 dawki (nie wcześniej, niż 4 tygodnie od podania 1 dawki).
    Nie zaleca się podawania szczepionki w okresie ciąży, a przez 1 miesiąc po szczepieniu nie należy zachodzić w ciążę.